പെയ്തുതോരാത്ത പ്രണയം
രചിതാവ്: അനിഷ
”ദൂരം ശരീരങ്ങൾക്കിടയിൽ മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ മീരാ… മനസ്സുകൾക്ക് ഒരിക്കലും അകലാൻ കഴിയില്ല. നീ എവിടെയായിരുന്നാലും, ഈ ആദിത്യന്റെ ശ്വാസമുള്ളിടത്തോളം കാലം നീ എന്നിൽ തന്നെയുണ്ടാകും.”
കോളേജ് ലൈബ്രറിയുടെ വരാന്തയിൽ പെയ്തുതിമിർക്കുന്ന മഴയിലേക്ക് നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ മീര ചോദിച്ച ആ ചോദ്യത്തിന് അവൻ നൽകിയ മറുപടി ഇതായിരുന്നു.
കൈകളിൽ മുറുകെ പിടിച്ചിരുന്ന പുസ്തകം നെഞ്ചോട് ചേർത്ത്, കാറ്റിൽ പാറിവീണ നനഞ്ഞ മുടിയിഴകൾ കാതോരത്തേക്ക് ഒതുക്കിക്കൊണ്ട് അവൾ അവന്റെ മുഖത്തേക്ക് നോക്കിയപ്പോൾ അവളുടെ ആ വലിയ കണ്ണുകളിൽ പ്രണയമായിരുന്നോ, അതോ വരാനിരിക്കുന്ന ഏതോ വിരഹത്തിന്റെ നിഴലായിരുന്നോ എന്ന് അവന് മനസ്സിലായില്ല.
അവൻ ചെറുപുഞ്ചിരിയോടെയാണ് ആ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞത്. ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് മീര പുഞ്ചിരിച്ചു. പക്ഷേ, ആ പുഞ്ചിരിയുടെ പിന്നിൽ ഒളിഞ്ഞിരുന്ന ഭയവും നിസ്സഹായതയും തിരിച്ചറിയാൻ അന്ന് ആദിത്യന് കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. വിധി അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ കാത്തുവെച്ച കൊടുങ്കാറ്റിന്റെ മുന്നോടിയായിരുന്നു ആ ചോദ്യമെന്ന് അവൻ അറിഞ്ഞതേയില്ല.
മഴ പെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു സന്ധ്യയായിരുന്നു അത്. ആകാശം മുഴുവൻ കറുത്ത മേഘങ്ങൾ മൂടിയിരുന്നെങ്കിലും, ആദിത്യന്റെ മനസ്സിൽ അതിലും കനത്ത ഇരുട്ടായിരുന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് അവസാനമായി കണ്ട ആ മുഖം ഇന്നും അവന്റെ ഓർമ്മകളിൽ അതേ തെളിച്ചത്തോടെ ജീവിച്ചിരുന്നു. സമയം പലതും മാറ്റിയെങ്കിലും, ചില പ്രണയങ്ങൾ സമയത്തെയും തോൽപ്പിച്ച് ജീവിച്ചിരിക്കും.
അവർ ആദ്യമായി കണ്ടുമുട്ടിയതും ഇതേ ലൈബ്രറി വരാന്തയിലായിരുന്നു. ഒരു ജൂൺ മാസത്തിലെ തണുത്ത പകലിൽ, കുട ചൂടാതെ ഓടിവന്ന് വരാന്തയിലേക്ക് കയറിയ മീരയെ കണ്ട നിമിഷം ആദിത്യന്റെ ഉള്ളിൽ എന്തോ ഒരു കാറ്റുപോലെ വീശിയിരുന്നു. അവളുടെ ചുരിദാറിന്റെ തുമ്പിൽ നിന്നും ഇറ്റുവീണ മഴത്തുള്ളികൾ വരാന്തയിലെ തറയിൽ പടരുമ്പോൾ, അവൾ അവനെ നോക്കി ഒരു നിമിഷം പതറി നിന്നു. ആ ഒറ്റ നോട്ടത്തിലാണ് അവരുടെ കഥയുടെ തുടക്കം.
പിന്നീടുള്ള ദിവസങ്ങൾ ക്യാമ്പസിലെ വസന്തകാലമായിരുന്നു. ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയപ്പോൾ അവരുടെ സൗഹൃദം വളർന്നു. കോളേജിലെ ക്ലാസ് മുറികളേക്കാൾ അവർക്കിഷ്ടം ആ പഴയ ലൈബ്രറിയും അതിന്റെ വശങ്ങളിലെ ഇരുണ്ട ഇടനാഴികളുമായിരുന്നു.
“ആദിത്യാ, ഈ പുസ്തകം നീ വായിച്ചിട്ടുണ്ടോ? ഇതിലെ നായകൻ നായികയെ പിരിയുമ്പോൾ പറയുന്ന വരികൾ വല്ലാത്തൊരു സങ്കടമാണ്,” ഒരു ദിവസം ലൈബ്രറിയുടെ മൂലയിലെ മേശയിലിരുന്ന് പുസ്തകത്തിന്റെ താളുകൾ മറിച്ചുകൊണ്ട് മീര പറഞ്ഞു.
അവൻ ആ പുസ്തകം വാങ്ങി നോക്കി.എന്നിട്ട് പറഞ്ഞു: “നമുക്ക് സങ്കടമുള്ള കഥകൾ വേണ്ട മീരാ. നമ്മുടെ കഥയിൽ ഒരിക്കലും വേർപിരിയലുകൾ ഉണ്ടാകില്ല. ഒരുമിച്ച് വായിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ പോലെ, ഒരുമിച്ച് നനഞ്ഞ മഴകൾ പോലെ നമ്മൾ എന്നും ഇങ്ങനെ തന്നെ ഉണ്ടാകും.” ”അങ്ങനെ ഉണ്ടായാൽ മതിയായിരുന്നു…” മീരയുടെ സ്വരം നേർത്തുപോയി.
ക്യാമ്പസിലെ മഴവഴികളിലൂടെ ഒരൊറ്റ കുടയ്ക്കീഴിൽ അവർ നടന്നു. കാന്റീനിലെ തിരക്കിൽ, പുകയുന്ന ഒരു ചായ രണ്ടുപേരും പങ്കിട്ടു കുടിക്കുന്നത് അവരുടെ പതിവായിരുന്നു. “നിനക്ക് എന്തിനാ എപ്പോഴും എന്റെ ചായയിൽ നിന്ന് പകുതി വേണം എന്ന് നിർബന്ധം?” എന്ന് ആദിത്യൻ കളിയാക്കി ക്കൊണ്ട് ചോദിക്കുമ്പോൾ, “അപ്പോഴേ അതിന് മധുരം കൂടൂ ആദിത്യാ, പങ്കു വെക്കുമ്പോഴാണ് പ്രണയത്തിന് ആഴമുണ്ടാകുന്നത്,” എന്ന് അവൾ അവന്റെ കണ്ണുകളിലേക്ക് നോക്കി പറയുമായിരുന്നു. അവരുടെ ഇടയിൽ വലിയ വാഗ്ദാനങ്ങളോ,
“ഞാൻ നിന്നെ ഒരിക്കലും വിട്ടുപോകില്ല” എന്ന ഉറപ്പുള്ള വാക്കുകൂടിയോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ പറയാതെ തന്നെ അവൾ അവന്റെ പ്രാണനായും, അവൻ അവളുടെ തണലായും മാറിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. കോളേജ് ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന നാളുകളിലാണ് മീരയുടെ ജീവിതത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുന്നത്. ഒരു ദിവസം അവൾ കോളേജിൽ വന്നത് വല്ലാതെ മ്ലാനമായ മുഖത്തോടെയായിരുന്നു. അവളുടെ കണ്ണുകൾ കരഞ്ഞു കലങ്ങിയിരുന്നു. ആദിത്യൻ പരിഭ്രമത്തോടെ അവളുടെ കൈകളിൽ പിടിച്ച് എന്തിനാണ് കരയുന്നത് എന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ അവൾ കൈകൾ പിൻവലിക്കാതെ, അവനെ നോക്കി വിതുമ്പി.
“വീട്ടിൽ എന്റെ കല്യാണം ഉറപ്പിച്ചു ആദിത്യാ. അച്ഛന്റെ സുഹൃത്തിന്റെ മകനാണ്. എനിക്ക്… എനിക്ക് അവരോട് എതിർത്തു പറയാൻ പറ്റില്ല. അമ്മയുടെ ആരോഗ്യം മോശമാണ്. ഞാൻ കാരണം ആ വീട്ടിൽ ഒരു സങ്കടം ഉണ്ടാകാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.”
ആദിത്യന്റെ ലോകം ഒരു നിമിഷം നിശ്ചലമായി. ആകാശം ഇടിഞ്ഞു വീഴുന്നതുപോലെ അവന് തോന്നി. “നമുക്ക് ഒളിച്ചോടാം മീരാ, ഞാൻ നിന്നെ പൊന്നു പോലെ നോക്കിക്കോളാം, നീയില്ലാതെ എനിക്ക് ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല,” എന്ന് അവൻ ആകെ തകർന്നുപോയ സ്വരത്തിൽ പറഞ്ഞപ്പോൾ മീര അവന്റെ കൈകളിൽ അമർത്തിപ്പിടിച്ചു. അവളുടെ കണ്ണീർ തുള്ളികൾ അവന്റെ കൈകളിൽ വീണു നനഞ്ഞു.
“അരുത് ആദിത്യാ, ഒരിക്കലും അങ്ങനെ പറയരുത്. പ്രണയം എന്നത് ഒരാളെ സ്വന്തമാക്കുന്നതിലല്ല, അയാളുടെ ജീവിതം തകർക്കാതിരിക്കുന്നതിലുമാണ്. നമ്മൾ ഒരുമിച്ച് ഇറങ്ങിപ്പോയാൽ നിന്റെ കുടുംബവും എന്റെ കുടുംബവും ഒരുപോലെ തകരും. ആ ശാപത്തിന്റെ മുകളിൽ നമുക്ക് സന്തോഷമായി ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല,” എന്ന് അവൾ അവനെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. ഒരിക്കൽ പോലും അവൾ അവനോട് “എന്നെ കൊണ്ടുപോകൂ” എന്ന് കെഞ്ചിയില്ല. അവളുടെ സ്നേഹം അത്രമേൽ പക്വതയുള്ളതായിരുന്നു.
അവർ അവസാനമായി കണ്ട ദിവസം ആകാശത്ത് കറുത്ത മേഘങ്ങൾ ഉരുണ്ടുകൂടിയിരുന്നു. റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലെ വിജനമായ ഒരു ബെഞ്ചിൽ ഇരുവരും നിശ്ശബ്ദരായി ഇരുന്നു. ചുറ്റുമുള്ള ലോകത്തിന്റെ ബഹളങ്ങളൊന്നും അവർ കേൾക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല.
“നീ സന്തോഷമായി ജീവിക്കണം ആദിത്യാ. എനിക്ക് വേണ്ടി നിന്റെ ജീവിതം കളയരുത്,” മീര വളരെ പ്രയാസപ്പെട്ട് വാക്കുകൾ ഒതുക്കി പറഞ്ഞു. ആദിത്യൻ ശൂന്യതയിലേക്ക് നോക്കി ചോദിച്ചു:
“നീ ഇല്ലാതെ ഞാൻ എങ്ങനെ സന്തോഷമായിരിക്കും മീരാ? എന്റെ ചിരിയും സ്വപ്നങ്ങളും എല്ലാം നിന്നോടൊപ്പമല്ലേ പോകുന്നത്?”
അവൾ അവന്റെ മുഖത്തേക്ക് നോക്കി മൃദുവായി ചിരിച്ചു. ആ ചിരിയിൽ ഒരു കടൽ മുഴുവൻ സങ്കടം ഒളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ടായിരുന്നു.
“നിന്റെ സന്തോഷത്തിന് കാരണമാകാൻ എനിക്ക് കഴിഞ്ഞില്ലായിരിക്കാം, പക്ഷേ നിന്റെ ദുഃഖത്തിന് ഞാൻ കാരണമാകരുത്. നീ നല്ല നിലയിൽ എത്തണം, എവിടെയെങ്കിലും ഇരുന്ന് ഞാൻ അത് കാണുമ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ് നിറയും,” എന്ന് അവൾ പറഞ്ഞു.
ദൂരെ നിന്ന് ട്രെയിനിന്റെ ഹോൺ ശബ്ദം കേട്ടു. വിരഹത്തിന്റെ ആ ഇരുമ്പ് പക്ഷി പ്ലാറ്റ്ഫോമിലേക്ക് അടുത്തു വന്നു. “സമയം ആയി,” എന്ന് പറഞ്ഞ് മീര എഴുന്നേറ്റു. അവൾ ട്രെയിനിൽ കയറി ജാലകത്തിനരികിലെ സീറ്റിൽ ഇരുന്നു. ജനാലയിലൂടെ അവൾ കൈവീശി. ആദിത്യൻ പ്ലാറ്റ്ഫോമിൽ ഒരു പ്രതിമയെപ്പോലെ നിന്നു. ട്രെയിൻ നീങ്ങിത്തുടങ്ങിയപ്പോൾ അവളുടെ കണ്ണുകൾ വീണ്ടും നിറയുന്നത് അവൻ കണ്ടു. ട്രെയിൻ പൂർണ്ണമായും കണ്ണിൽ നിന്ന് മറയുന്നതുവരെ, ആ പുകപടലങ്ങൾക്കിടയിലേക്ക് നോക്കി അവൻ അവിടെത്തന്നെ നിന്നു.
അതിനുശേഷം വർഷങ്ങൾ ഒട്ടേറെ കടന്നുപോയി. ആദിത്യൻ ജീവിതത്തിൽ ഒരുപാട് മുന്നോട്ട് നടന്നു. കഠിനാധ്വാനം ചെയ്ത് അവൻ നല്ലൊരു കമ്പനിയിൽ ഉയർന്ന ജോലി നേടി. പുതിയ സുഹൃത്തുക്കൾ, യാത്രകൾ, തിരക്കുകൾ… അങ്ങനെ ചുറ്റും ഒരുപാട് ആളുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും ഹൃദയത്തിന്റെ ഒരു കോണിൽ മീരയ്ക്കായി മാറ്റിവെച്ച ആ വിശുദ്ധമായ സ്ഥലം മറ്റാർക്കും നൽകാൻ അവന് കഴിഞ്ഞില്ല. അവൻ പലപ്പോഴും രാത്രികളിൽ ജനലരികിൽ ഇരുന്ന് ചിന്തിക്കുമായിരുന്നു; ചിലർ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് വരുന്നത് നമ്മോടൊപ്പം ജീവിക്കാൻ വേണ്ടിയല്ല, മറിച്ച് ജീവിക്കുന്നതിന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം എന്തെന്ന് നമ്മെ പഠിപ്പിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് എന്ന്. മീര അവന് പ്രണയം മാത്രമല്ല തന്നത്, ജീവിതത്തെ നേരിടാനുള്ള കരുത്തുകൂടിയാണ്.
വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, അങ്ങനെയൊരു മഴയുള്ള വൈകുന്നേരമാണ് അവന് തന്റെ പഴയ കോളേജിലേക്ക് പോകണമെന്ന് തോന്നിയത്. മനസ്സിന്റെ വല്ലാത്തൊരു നിർബന്ധത്തിന് വഴങ്ങി അവൻ കാറോടിച്ച് ക്യാമ്പസിലേക്ക് ചെന്നു. അവിടെ എല്ലാം മാറിയിരുന്നു. പഴയ ഓടിട്ട കെട്ടിടങ്ങൾക്ക് പകരം വലിയ കോൺക്രീറ്റ് കെട്ടിടങ്ങൾ ഉയർന്നിരിക്കുന്നു. ആധുനിക വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച പുതിയ തലമുറയിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ചിരിച്ചും കളിച്ചും നടക്കുന്നു. അവരുടെ ഇടയിൽ താൻ ഒരു അന്യനാണെന്ന് അവന് തോന്നി. പക്ഷേ, ലൈബ്രറിയുടെ മുന്നിലെ ആ പഴയ മാവ് മാത്രം മാറ്റമില്ലാതെ അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു. അവൻ പതുക്കെ ആ മാവിന്റെ ചുവട്ടിലേക്ക് നടന്നു. പെയ്യുന്ന മഴയിൽ ആ മാവിന്റെ ഇലകൾ ഒച്ചവെക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അതിന്റെ чуവട്ടിൽ കണ്ണുകളടച്ചു നിന്നപ്പോൾ അവന് പെട്ടെന്ന് ഒരു തോന്നൽ, മീര തൊട്ടടുത്ത് നിൽക്കുന്നുവെന്ന്. അവളുടെ ശരീരത്തിന്റെ ആ പഴയ സുഗന്ധം വായുവിൽ പടരുന്നതുപോലെ.
“എന്താ ആദിത്യാ… ഇപ്പോഴും എന്നെ ഓർക്കുന്നോ?” അവന്റെ മനസ്സിൽ അവളുടെ പരിചിതമായ ശബ്ദം വളരെ വ്യക്തമായി മുഴങ്ങി.
അവൻ കണ്ണുകൾ അടച്ചുപിടിച്ചുകൊണ്ട് തന്നെ മനസ്സിൽ മറുപടി പറഞ്ഞു:
“ഓർമ്മിക്കാൻ ഞാൻ നിന്നെ എപ്പോഴെങ്കിലും മറന്നിട്ടുണ്ടോ മീരാ? മറന്നാൽ മാത്രമല്ലേ വീണ്ടും ഓർക്കേണ്ടതുള്ളൂ. നീ എന്നും എന്നിൽ തന്നെയുണ്ട്.” അവൻ പതുക്കെ കണ്ണുകൾ തുറന്നു. ചുറ്റും ആരുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. വെറും കാറ്റും മഴയും മാത്രം. പക്ഷേ, അവന്റെ മനസ്സ് വല്ലാതെ നിറഞ്ഞിരുന്നു. ആ സന്ദർശനം അവന്റെ ഉള്ളിലെ എല്ലാ അസ്വസ്ഥതകളും മാറ്റിമറിച്ചു. അന്ന് രാത്രി വീട്ടിലെത്തിയ ശേഷം അവൻ തന്റെ പഴയ അലമാര തുറന്നു. വർഷങ്ങളായി പൂട്ടി സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന ആ പഴയ കോളേജ് ഡയറി അവൻ പുറത്തെടുത്തു. അതിന്റെ താളുകൾ പതുക്കെ മറിച്ചപ്പോൾ, അവസാന പേജുകളിൽ ഒന്നിൽ മീരയുടെ കൈപ്പടയിൽ എഴുതിയ ഒരു ചെറിയ കുറിപ്പ് അവന്റെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടു. വിരഹത്തിന്റെ ആ അവസാന നാളുകളിൽ അവൾ അവനറിയാതെ എഴുതിവെച്ചതായിരുന്നു അത്.
”പ്രണയം എന്നത് എപ്പോഴും ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കുന്നതല്ല, നമ്മൾ എത്ര അകലെയാണെങ്കിലും പരസ്പരം ഓർക്കുമ്പോൾ ഉള്ളിൽ നിറയുന്ന ആ നിശ്ശബ്ദതയാണ് പ്രണയം. ഒരിക്കലും മായാത്ത ഒരു നല്ല ഓർമ്മയായി നിന്റെ മനസ്സിൽ ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്നതാണ് എന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഭാഗ്യം, നീ നന്നായി ജീവിക്കണം,” എന്ന് അതിൽ എഴുതിയിരുന്നു.
ആ വരികൾ വായിച്ചു തീർന്നപ്പോൾ ആദിത്യന്റെ കണ്ണുകളിൽ നിന്നും കണ്ണുനീർ ഇറ്റുവീണു. അത് നഷ്ടബോധത്തിന്റെ കണ്ണീരായിരുന്നില്ല. മറിച്ച്, ജീവിതത്തിൽ ഇത്രയേറെ ആത്മാർത്ഥമായി സ്നേഹിക്കാൻ ഒരു മനുഷ്യ ജീവനെ ലഭിച്ചതിലുള്ള നന്ദിയായിരുന്നു.
കാലം വീണ്ടും അതിന്റെ പ്രയാണം തുടർന്നു. ഒരു ദിവസം ഓഫീസിലെ ജോലികൾക്കിടയിൽ യാദൃശ്ചികമായി സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെ കണ്ണോടിച്ചപ്പോൾ ഒരു വാർത്ത അവന്റെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടു. കേരളത്തിലെ ഒരു ഉൾനാടൻ ഗ്രാമത്തിലെ സ്കൂൾ കുട്ടികൾക്കായി സ്വന്തം ചിലവിൽ ഒരു വലിയ ലൈബ്രറി നിർമ്മിച്ച് നൽകിയ ഒരു അധ്യാപികയെക്കുറിച്ചുള്ള വാർത്തയായിരുന്നു അത്. അതിനൊപ്പം ആ അധ്യാപികയുടെ ചിത്രവും ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് മീരയായിരുന്നു. അവൻ ആ ചിത്രത്തിലേക്ക് തന്നെ നോക്കിയിരുന്നു. അവളുടെ മുഖത്ത് പഴയ അതേ പുഞ്ചിരിയുണ്ടായിരുന്നു. കണ്ണുകളിൽ ലോകം മുഴുവൻ കീഴടക്കിയ ഒരു സന്യാസിനിയുടെ സമാധാനമുണ്ടായിരുന്നു.
അവൾ തന്റെ ജീവിതം മറ്റുള്ളവർക്കായി മാറ്റിവെച്ചിരിക്കുന്നു. ഒരു നിമിഷം അവൻ അവൾക്ക് ഒരു സന്ദേശം അയക്കാൻ ഫോൺ കയ്യിലെടുത്തു. വിരലുകൾ കീബോർഡിൽ ചലിക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ അവൻ പെട്ടെന്ന് നിന്നു. വേണ്ട എന്ന് അവന്റെ മനസ്സ് പറഞ്ഞു. ചില ബന്ധങ്ങൾ വീണ്ടും തുടങ്ങി പുതിയ അധ്യായങ്ങൾ എഴുതാൻ ഉള്ളതല്ല, അതിന്റെ വിശുദ്ധി അത് എവിടെയാണോ അവസാനിച്ചത് അവിടെത്തന്നെ നിലനിർത്താൻ ഉള്ളതാണ്.
അവൾ അവളുടെ ലോകത്ത് സന്തോഷവതിയാണ്, അവൻ അവന്റെ ലോകത്തും. ആ അറിവ് മാത്രം മതിയായിരുന്നു അവന്. അവൻ ഫോൺ മേശപ്പുറത്ത് അടച്ചുവെച്ചു. എന്നിട്ട് പതുക്കെ എഴുന്നേറ്റ് ജനലരികിലേക്ക് നടന്നു. പുറത്ത് വീണ്ടും ഒരു മഴ പെയ്യാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. ജനൽച്ചില്ലുകളിൽ വന്ന് മുട്ടുന്ന മഴത്തുള്ളികൾ അവനോട് എന്തോ മന്ത്രിക്കുന്നതായി അവന് തോന്നി.
യഥാർത്ഥ പ്രണയം എന്നത് ഒരിക്കലും അവസാനിക്കുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയല്ല. അത് കാലത്തിനനുസരിച്ച് രൂപം മാറും. ചിലപ്പോൾ അത് ഒരു മനോഹരമായ ഓർമ്മയാകും, ചിലപ്പോൾ മറ്റൊരാൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള പ്രാർത്ഥനയാകും, ചിലപ്പോൾ ജനലരികിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ ചുണ്ടിൽ വിരിയുന്ന ഒരു നിശ്ശബ്ദ പുഞ്ചിരിയാകും. ആദിത്യൻ ഇരുണ്ട ആകാശത്തേക്ക് നോക്കി പതുക്കെ പുഞ്ചിരിച്ചു. അവൻ ഇപ്പോൾ പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കുന്നു; അഗാധമായ പ്രണയം എന്നത് ഒരാളെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ സ്വന്തം മുറിയിൽ പൂട്ടിയിട്ട് സ്വന്തമാക്കുന്നതല്ല, അവർ ലോകത്തിന്റെ ഏത് കോണിലായാലും സന്തോഷത്തോടെയും സമാധാനത്തോടെയും ഇരിക്കട്ടെ എന്ന് ഒരു സ്വാർത്ഥതയുമില്ലാതെ ആത്മാർത്ഥമായി ആഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയുന്ന ആ വിശാലമായ ഹൃദയമാണ് യഥാർത്ഥ പ്രണയം എന്ന്.
ചില കഥകൾ മംഗളകരമായ വിവാഹത്തിൽ അവസാനിക്കും, ചില കഥകൾ കണ്ണീരോടെയുള്ള വേർപിരിയലിൽ അവസാനിക്കും. എന്നാൽ ചില പ്രണയകഥകൾക്ക് ഒരിക്കലും ഒരു അവസാനമില്ല. അവ ഈ ഭൂമിയിൽ ഹൃദയമിടിപ്പുള്ള മനുഷ്യരുള്ളിടത്തോളം കാലം, ഓർമ്മകളുടെ വെളിച്ചമായി, പെയ്യുന്ന മഴയുടെ സംഗതമായി ജീവിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കും.
