Story written by Jk
”മോളെ, ആദ്യ മാസങ്ങളിൽ നന്നായി സൂക്ഷിക്കണം. ഭക്ഷണം നന്നായി കഴിക്കണം. വെയിറ്റ് ഉള്ളതൊന്നും എടുക്കണ്ട കേട്ടോ! ശരീരം ഒന്ന് ആയാൻ പോലും പാടില്ലാത്ത സമയമാണ്. ഓരോ ചുവടും ശ്രദ്ധിച്ചു വെക്കണം.” വിലാസിനിയുടെ വാക്കുകളിൽ മകളെക്കുറിച്ചുള്ള ആകുലത നിറഞ്ഞുനിന്നു.
അമൃത കട്ടിലിൽ ഒന്നുകൂടി ചാരിയിരുന്ന് പതിയെ പറഞ്ഞു, “ശ്രദ്ധിക്കുന്നുണ്ട് അമ്മേ… ഇടയ്ക്ക് ചെറിയ ക്ഷീണം തോന്നാറുണ്ട്. അത് ഈ സമയത്ത് സ്വാഭാവികമാണല്ലോ.”
”നിനക്ക് എല്ലാം കഴിക്കാൻ പറ്റുന്നുണ്ടോ?” അമ്മയുടെ ചോദ്യം കേട്ടപ്പോൾ അമൃത ഉച്ചഭക്ഷണത്തിന്റെ കാര്യം ഓർത്തു. “മത്സ്യവും ഇറച്ചിയും കാണുമ്പോൾ ചെറിയൊരു മടുപ്പ് തോന്നുന്നുണ്ട്. അത് ഒഴികെ ബാക്കി പച്ചക്കറി വിഭവങ്ങൾ ഒന്നും കുഴപ്പമില്ല അമ്മേ. ഇന്ന് ഉച്ചയ്ക്ക് നല്ല രുചിയുള്ള ഓമയ്ക്ക (പപ്പായ) കൂട്ടിയാണ് ചോറ് ഉണ്ടത്. ഇവിടുത്തെ അമ്മ അത് പ്രത്യേകം ഉണ്ടാക്കി തന്നതാണ്.”
അതുകേട്ടതും മറുതലയ്ക്കൽ വിലാസിനി ഒരു നിമിഷം സ്തംഭിച്ചുപോയി. ശ്വാസം മുറുകുന്നതുപോലെ അവർ ചോദിച്ചു,
“എന്തൊക്കെയാ നീ പറയുന്നത് അമൃതേ… ഈ സമയത്ത് പൈനാപ്പിളും ഓമയ്ക്കയും ഒന്നും ആരും കഴിക്കില്ല. അതൊക്കെ ശരീരത്തിന് ചൂട് കൂട്ടുന്നതും ഗർഭത്തിന് ദോഷം ചെയ്യുന്നതുമാണെന്ന് നിനക്ക് അറിയില്ലേ? അവിടെ ശാരദ ഇതൊന്നും നിനക്ക് പറഞ്ഞു തന്നിട്ടില്ലേ?”വിലാസിനിയുടെ പരിഭ്രമം കേട്ട് അമൃതയുടെ ഉള്ളിലൊന്ന് കാളി. “അമ്മേ… ഇതിപ്പോ ആദ്യമായിട്ടല്ല. പ്രഗ്നൻസി കൺഫോം ചെയ്തു ഹോസ്പിറ്റലിൽ നിന്ന് വന്ന ദിവസം എനിക്ക് കുടിക്കാൻ പൈനാപ്പിൾ ജ്യൂസ് നിർബന്ധിച്ചു നൽകിയതും ഇവിടുത്തെ അമ്മ തന്നെയാണ്. നല്ല തണുപ്പുള്ള ജ്യൂസ് കുടിച്ചാൽ ക്ഷീണം മാറുമെന്ന് അമ്മ പറഞ്ഞു. ഇന്നും ഓമയ്ക്ക കറി വെച്ചത് എനിക്ക് കഴിക്കാൻ വേണ്ടിയാണെന്ന് അവർ പ്രത്യേകം പറഞ്ഞിരുന്നു.”
”മോളെ… എനിക്ക് എന്തോ ശരിയായി തോന്നുന്നില്ല.” വിലാസിനിയുടെ ശബ്ദം ഇടറി. “ശാരദയ്ക്ക് രണ്ട് മക്കളുള്ളതല്ലേ? ഇതൊന്നും അറിയാത്ത ഒരാളല്ല അവർ. പച്ച പപ്പായയും പൈനാപ്പിളും ഒക്കെ ഗർഭമലസാൻ കാരണമാകുമെന്ന് പണ്ടുള്ളവർ പറയും. നീ ഇനി അതൊന്നും കഴിക്കരുത്. ഞാൻ അബിയോട് ഒന്ന് സംസാരിക്കട്ടെ?”
”വേണ്ട അമ്മേ… ഇപ്പോൾ വേണ്ട. ഞാൻ ഒന്ന് നോക്കട്ടെ.” അമൃത ഫോൺ വെച്ചു. പക്ഷേ അവളുടെ മനസ്സ് ശാന്തമായിരുന്നില്ല. ജനലിലൂടെ പുറത്തെ മുറ്റത്തേക്ക് നോക്കി അമൃത കുറേനേരം ഇരുന്നു. ശാരദയമ്മ ഇത്രയും കാര്യങ്ങൾ അറിവില്ലാത്തവരല്ല. ഗ്രാമപ്രദേശത്ത് വളർന്ന, കൃഷിയും കാര്യങ്ങളും അറിയാവുന്ന അവർക്ക് പപ്പായയുടെ ഗുണദോഷങ്ങളെക്കുറിച്ച് നിശ്ചയ മുണ്ടാകും. എന്നിട്ടും എന്തിനാണ് അവർ തനിക്ക് അത് വിളമ്പിത്തന്നത്? ഓരോന്നായി ഓർത്തെടുത്തപ്പോൾ അമൃതയുടെ ഉള്ളിൽ ഭയം വേരൂന്നി.
അമൃതയും അഭിയും വിവാഹിതരായിട്ട് നാലു മാസമേ ആയുള്ളൂ. ഒരു പ്രണയവിവാഹമായിരുന്നു അത്. വലിയ ആർഭാടങ്ങളില്ലാതെ നടന്ന ലളിതമായ ചടങ്ങ്. വിവാഹം കഴിഞ്ഞു കുറഞ്ഞ കാലയളവിനുള്ളിൽ തന്നെ താൻ ഗർഭിണിയായി എന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ എല്ലാവർക്കും സന്തോഷമായിരിക്കു മെന്നാണ് അമൃത കരുതിയത്. എന്നാൽ അഭിയുടെ സഹോദരി ദേവികയുടെ അവസ്ഥ മറിച്ചായിരുന്നു. വിവാഹം കഴിഞ്ഞു നാല് വർഷമായിട്ടും അവൾക്ക് ഒരു കുഞ്ഞില്ല. പല ചികിത്സകൾ നടത്തിയിട്ടും ഫലമുണ്ടായില്ല. ദേവികയുടെ ആ സങ്കടം ശാരദയമ്മയെ എപ്പോഴും അലട്ടാറുണ്ടായിരുന്നു.
താൻ ഗർഭിണിയായ വിവരം പറഞ്ഞപ്പോൾ ശാരദയമ്മയുടെ മുഖത്ത് കണ്ടത് സന്തോഷമായിരുന്നോ അതോ ഒരുതരം മരവിപ്പായിരുന്നോ എന്ന് അമൃത ഇപ്പോൾ സംശയിച്ചു. സ്വന്തം മകൾക്ക് ലഭിക്കാത്ത ഭാഗ്യം ചുരുങ്ങിയ കാലത്തിനുള്ളിൽ മരുമകൾക്ക് കിട്ടിയതിലുള്ള അസൂയയാണോ അവർ ഉള്ളിൽ ഒളിപ്പിച്ചു വെച്ചിരിക്കുന്നത്?
അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ തന്നെ അമൃതയുടെ സംശയങ്ങൾ കൂടുതൽ ബലപ്പെട്ടു. അടുക്കളയിൽ ചായ ഇടാൻ പോയ അമൃതയെ ശാരദയമ്മ തടഞ്ഞു. “നീ അവിടെ ഇരിക്ക് അമൃതേ, ഞാൻ എടുത്തു തരാം.” അവർ കാണിക്കുന്ന അമിതമായ സ്നേഹം അമൃതയ്ക്ക് ഇപ്പോൾ ഒരു കപടതയായി തോന്നി. കുറച്ചു കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ശാരദയമ്മ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു, “മോളെ, ആ മുറ്റത്തെ ടാപ്പിന് ചുവട്ടിൽ ഒരു ബക്കറ്റ് നിറയെ വെള്ളം ഇരിപ്പുണ്ട്. അതൊന്നു എടുത്തു അടുക്കളയിൽ കൊണ്ട് വയ്ക്കാമോ? എനിക്ക് നടുവേദനയായിട്ട് കുനിയാൻ വയ്യ.”
അമൃത പുറത്തേക്ക് നോക്കി. വലിയൊരു പ്ലാസ്റ്റിക് ബക്കറ്റിൽ വക്കോളം വെള്ളം നിറച്ചു വെച്ചിരിക്കുന്നു. അത് അത്യാവശ്യം നല്ല ഭാരമുണ്ടാകും. ഗർഭാവസ്ഥയുടെ ആദ്യ മാസങ്ങളിൽ ഭാരമുള്ളതൊന്നും എടുക്കരുത് എന്ന് ഡോക്ടർ പ്രത്യേകം പറഞ്ഞതാണ്. എന്നിട്ടും ശാരദയമ്മ തന്നെക്കൊണ്ട് അത് ചെയ്യിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
അമൃത പതിയെ ടാപ്പിനടുത്തേക്ക് ചെന്നു. അവൾ ബക്കറ്റിൽ പിടിച്ചെങ്കിലും അത് പൊക്കിയില്ല. “അമ്മേ, എനിക്ക് ഇത് എടുക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ഡോക്ടർ പറഞ്ഞത് ആദ്യ മൂന്ന് മാസം സ്ട്രെയിൻ എടുക്കരുത് എന്നാണ്. ഞാൻ അഭിയേട്ടൻ വരുമ്പോൾ പറഞ്ഞ് എടുപ്പിക്കാം.”
അതുകേട്ടതും ശാരദയമ്മയുടെ ഭാവം മാറി. “ഓ, ഇതിപ്പോ ഇന്നത്തെ പിള്ളേർക്ക് ഒന്നും പറ്റില്ല. ഞങ്ങൾ പണ്ട് ഒൻപതാം മാസം വരെ വയലിൽ പണി എടുത്തവരാ. ഒരു ബക്കറ്റ് വെള്ളം എടുത്താൽ ഒന്നും സംഭവിക്കില്ല. ഇതൊക്കെ ഓരോരുത്തരുടെ തോന്നലാ. വെറുതെ മടി പിടിച്ചിരിക്കാതെ ആ വെള്ളം ഇങ്ങ് എടുത്തു വെക്ക്.” ശാരദയമ്മയുടെ ശബ്ദത്തിലെ ആ കാഠിന്യം അമൃതയെ ഞെട്ടിച്ചു. സ്നേഹം അഭിനയിച്ചിരുന്ന ആ മുഖം പെട്ടെന്ന് മറ്റൊന്നായി മാറി. അമൃതയ്ക്ക് കാര്യങ്ങൾ ഏകദേശം ബോധ്യമായി. അവർ മനപ്പൂർവ്വം തന്നെ അപകടത്തിലേക്ക് തള്ളിവിടുകയാണ്. തന്റെ ഉദരത്തിൽ വളരുന്നത് സ്വന്തം മകന്റെ ചോ,രയാണ് എന്ന ചിന്ത പോലും അവർക്കില്ലേ? ദേവികയുടെ സങ്കടം തീർക്കാൻ അവർ തന്റെ കുഞ്ഞിനെ ഇല്ലാതാക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയാണോ?
അമൃത ഒന്നും മിണ്ടാതെ തന്റെ മുറിയിലേക്ക് പോയി. അവളുടെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു തുളുമ്പി. താൻ ഏറെ സ്നേഹിക്കുകയും വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്ത ഈ വീട്ടിൽ തന്റെ ജീവനും കുഞ്ഞിനും സംരക്ഷണമില്ല എന്ന തിരിച്ചറിവ് അവളെ തളർത്തി.
വൈകുന്നേരം അഭി ഓഫീസിൽ നിന്ന് മടങ്ങിയെത്തിയപ്പോൾ അമൃത വല്ലാതെ തളർന്നിരുന്നു. അവളുടെ കണ്ണുകൾ വീർത്തിരിക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ അഭി പരിഭ്രമിച്ചു. “എന്തുപറ്റി അമൃതേ? വയ്യായ്ക വല്ലതും ഉണ്ടോ?” അമൃത ആദ്യം ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല. പക്ഷേ അഭി നിർബന്ധിച്ചപ്പോൾ അവൾ പൊട്ടിക്കരഞ്ഞു കൊണ്ട് എല്ലാം തുറന്നു പറഞ്ഞു. “അഭിയേട്ടാ, അമ്മ എന്നോട് ചെയ്യുന്നത് നിങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല. പപ്പായയും പൈനാപ്പിളും ഗർഭിണികൾക്ക് നല്ലതല്ലെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും അമ്മ എനിക്ക് അത് തന്നു. ഇന്ന് ഭാരമുള്ള ബക്കറ്റ് എടുപ്പിക്കാൻ നിർബന്ധിച്ചു. എനിക്ക് ഇവിടെ നിൽക്കാൻ പേടിയാകുന്നു.” അഭി വിശ്വസിക്കാ നാവാതെ നോക്കി.
“അമ്മയോ? നീ എന്ത് പറയുകയാണ് അമൃതേ? അമ്മയ്ക്ക് നിന്നെ അത്രയും ഇഷ്ടമല്ലേ? എന്തെങ്കിലും തെറ്റിദ്ധാരണയാകും.”
”അല്ല അഭിയേട്ടാ, അത് തെറ്റിദ്ധാരണയല്ല. ദേവിക ചേച്ചിക്ക് കുട്ടികളില്ലാ ത്തതിന്റെ സങ്കടം അമ്മ തീർക്കുന്നത് എന്നോടാണ്. സ്വന്തം മകൾക്ക് ഇല്ലാത്ത സൗഭാഗ്യം മരുമകൾക്ക് കിട്ടിയതിന്റെ അസൂയയാണ് അവർക്ക്. ഇത് ഞാൻ പറയുന്നതല്ല, അമ്മയുടെ ഓരോ പ്രവർത്തിയും അതാണ് കാണിക്കുന്നത്.”
അഭിക്ക് തന്റെ അമ്മയെ അത്രയും വിശ്വാസമായിരുന്നു. എങ്കിലും അമൃത ഒരിക്കലും നുണ പറയില്ലെന്ന് അവനറിയാം. അവൻ നേരെ അടുക്കളയിലേക്ക് ചെന്നു. ശാരദയമ്മ അവിടെ രാത്രിയിലേക്കുള്ള ഭക്ഷണം തയ്യാറാക്കുക യായിരുന്നു.
”അമ്മേ, അമൃതയോട് എന്തിനാ ഇങ്ങനെയൊക്കെ ചെയ്യുന്നത്? അവൾക്ക് പപ്പായ കൊടുത്തതും ഭാരമുള്ള പണി ഏൽപ്പിച്ചതും എന്തിനാണ്? അവൾ ഗർഭിണിയാണെന്ന് അമ്മ മറന്നു പോയോ?” അഭിയുടെ ശബ്ദം ഇടറിയിരുന്നു.
ശാരദയമ്മ ആദ്യം ഒന്ന് പതറിയെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ മുഖത്ത് സങ്കടം വരുത്തി പറഞ്ഞു, “അയ്യോ മോനെ, ഞാൻ അതൊന്നും അറിഞ്ഞിട്ടല്ല. പ്രായമായ എനിക്ക് ഓരോരോ മറവികൾ വരില്ലേ? പണ്ട് ഞങ്ങൾ ഇതൊക്കെ കഴിച്ചിരുന്നതാ. ഓരോ കാലത്തെ ഓരോരോ അറിവുകളല്ലേ? ദേവികയുടെ സങ്കടം കണ്ട് എന്റെ മനസ്സ് ആകെ മാറിയിരിക്കുകയാണ്. അല്ലാതെ ഞാൻ എന്റെ കൊച്ചുമകനെ ഇല്ലാതാക്കാൻ നോക്കുമോ? നീ എന്നെ തെറ്റിദ്ധരിക്കരുത്.”
ശാരദയമ്മയുടെ ഈ അഭിനയം മുറിക്ക് പുറത്തു നിന്ന് കേൾക്കുകയായിരുന്ന അമൃത അകത്തേക്ക് കടന്നു വന്നു. “അമ്മേ, മറവി കൊണ്ട് സംഭവിക്കുന്നതല്ല ഇതൊന്നും. കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച പൈനാപ്പിൾ ഗർഭിണികൾക്ക് നല്ലതല്ലെന്ന് അയൽപക്കത്തെ ലീല ചേച്ചി അമ്മയോട് പറയുന്നത് ഞാൻ ജനലിലൂടെ കേട്ടതാണ്. അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് തന്നെയാണ് അമ്മ പിറ്റേന്ന് എനിക്ക് പൈനാപ്പിൾ ജ്യൂസ് തന്നത്. ബക്കറ്റ് എടുക്കാൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശം ഞാൻ ഓർമ്മിപ്പിച്ചതുമാണ്. എന്നിട്ടും അമ്മ എന്നെ പരിഹസിക്കുകയല്ലേ ചെയ്തത്?”
അമൃതയുടെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ ശാരദയമ്മയ്ക്ക് മറുപടിയില്ലായിരുന്നു. അവരുടെ കള്ളത്തരങ്ങൾ വെളിച്ചത്തായി. അഭിയുടെ മുഖം ദേഷ്യം കൊണ്ടും സങ്കടം കൊണ്ടും ചുവന്നു. സ്വന്തം അമ്മ ഇത്രയും ക്രൂ,രമായി ചിന്തിക്കുമെന്ന് അവൻ സ്വപ്നത്തിൽ പോലും കരുതിയിരുന്നില്ല.
”ഇനി ഒരു നിമിഷം അമൃത ഇവിടെ നിൽക്കുന്നത് സുരക്ഷിതമല്ല,” അഭി ഉറച്ച സ്വരത്തിൽ പറഞ്ഞു. “അമ്മേ, അമ്മ കാണിച്ചത് മാപ്പർഹിക്കാത്ത തെറ്റാണ്. സ്വന്തം മകന്റെ കുഞ്ഞിനെക്കാൾ വലുതാണോ അമ്മയ്ക്ക് മറ്റുള്ളവരോടുള്ള അസൂയ? എനിക്ക് അമൃതയെയും എന്റെ കുഞ്ഞിനെയും വേണം.”
അന്നു തന്നെ രാത്രിയിൽ അഭി അമൃതയെയും കൂട്ടി അവളുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. വിലാസിനിയും ഭർത്താവും അവരെ സ്വീകരിച്ചു. കാര്യങ്ങൾ അറിഞ്ഞപ്പോൾ അവർക്കും വലിയ വിഷമമായി. “സാരമില്ല മോളെ, നീ ഇവിടെ സുരക്ഷിത മായിരിക്കും. ബാക്കി കാര്യങ്ങൾ നമുക്ക് പിന്നീട് തീരുമാനിക്കാം,” വിലാസിനി അമൃതയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. പിന്നീടുള്ള മാസങ്ങളിൽ അമൃത തന്റെ സ്വന്തം വീട്ടിൽ കഴിഞ്ഞു. വിലാസിനിയുടെ സ്നേഹവും പരിചരണവും അവളെ പഴയ മാനസികാ വസ്ഥയിലേക്ക് തിരികെ എത്തിച്ചു. അഭി ദിവസവും അവളെ വിളിക്കുമായിരുന്നു. ഇടയ്ക്കിടെ വന്ന് കാണുകയും ചെയ്തു. ശാരദയമ്മ പലതവണ വിളിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അമൃത അവരോട് സംസാരിക്കാൻ തയ്യാറായില്ല. ചെയ്ത തെറ്റിന്റെ ആഴം അവർക്ക് പതുക്കെ മനസ്സിലായിത്തുടങ്ങി. വീട്ടിൽ ഒറ്റയ്ക്കായപ്പോൾ, മകനും മരുമകളും അകന്നപ്പോൾ അവർ അനുഭവിച്ച ഏകാന്തത വലുതായിരുന്നു.
മാസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. അമൃത ഒരു സുന്ദരനായ ആൺകുഞ്ഞിന് ജന്മം നൽകി. ഹോസ്പിറ്റലിൽ വെച്ച് കുഞ്ഞിനെ ആദ്യം കയ്യിലെടുത്തത് അഭിയായിരുന്നു. അവന്റെ കണ്ണുകൾ സന്തോഷം കൊണ്ട് നിറഞ്ഞു. കുഞ്ഞിന്റെ വാർത്തയറിഞ്ഞ് ശാരദയമ്മയും ഹോസ്പിറ്റലിൽ എത്തി. അമൃതയുടെ മുറിയിലേക്ക് കടന്നു വരുമ്പോൾ ശാരദയമ്മയുടെ ഉള്ളിൽ വലിയൊരു ഭയമുണ്ടായിരുന്നു. അമൃത അവരെ എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കും എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ ആശങ്ക. പക്ഷേ അമൃത ഒന്നും മിണ്ടിയില്ല. അവൾ ശാന്തമായി കിടക്കുകയായിരുന്നു. കുഞ്ഞിനെ കയ്യിലെടുത്തപ്പോൾ ശാരദയമ്മയുടെ കൈകൾ വിറച്ചു. അഭിയുടെ അതേ ഛായ. അവന്റെ ഓരോ അവയവങ്ങളും അഭിയുടേത് തന്നെ. തന്റെ മകന്റെ കുഞ്ഞാണിതെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ അവരുടെ ഉള്ളിൽ ഉറഞ്ഞുകൂടിയിരുന്ന അസൂയയും വിദ്വേഷവും മഞ്ഞുപോലെ ഉരുകിപ്പോയി. താൻ ന,ശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചത് തന്റെ തന്നെ വംശത്തെയും തന്റെ മകന്റെ സന്തോഷത്തെയുമാണല്ലോ എന്ന തിരിച്ചറിവ് അവരെ തകർത്തു കളഞ്ഞു.
”അമൃതേ…” ശാരദയമ്മ വിതുമ്പിക്കൊണ്ട് വിളിച്ചു. “എനിക്ക് നിന്നോട് എന്ത് പറയണമെന്ന് അറിയില്ല. ഞാൻ ചെയ്തതൊക്കെ വലിയ പാപമാണ്. ദേവിക യുടെ അവസ്ഥ കണ്ട് എന്റെ ഉള്ളിൽ അസൂയയും ദേഷ്യവും കയറിക്കൂടിയതാ യിരുന്നു. ഈ കുഞ്ഞിനെ കണ്ടപ്പോൾ എനിക്ക് എന്റെ തെറ്റ് മനസ്സിലാകുന്നു. എന്നോട് ക്ഷമിക്കാൻ പറ്റില്ലെന്നറിയാം, എങ്കിലും ഒന്ന് ക്ഷമിക്ക് മോളെ.”
അമൃത ശാരദയമ്മയെ നോക്കി. അവരുടെ കണ്ണുകളിലെ പശ്ചാത്താപം സത്യമാണെന്ന് അവൾക്ക് തോന്നി. എങ്കിലും അനുഭവിച്ച മാനസിക വിഷമങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് മറക്കാൻ അവൾക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല.
”അമ്മേ, ആ കുഞ്ഞ് മ,രിക്കണം എന്നല്ലേ അമ്മ ആഗ്രഹിച്ചത്? ഇന്ന് അവനെ കയ്യിൽ എടുക്കുമ്പോൾ അമ്മയ്ക്ക് എന്ത് തോന്നുന്നു? അസൂയ കൊണ്ട് ഒരു ജീവനെ ന,ശിപ്പിക്കാൻ നോക്കുന്നത് എത്ര വലിയ ക്രൂ,രതയാണ്.” അമൃതയുടെ വാക്കുകൾ മൂർച്ചയുള്ളതായിരുന്നു. ശാരദയമ്മ തലതാഴ്ത്തി കരഞ്ഞു. അഭി ഇടപെട്ടു, “അമ്മേ, ഇനി കരഞ്ഞിട്ട് കാര്യമില്ല. ചെയ്ത തെറ്റിന് കാലം തരുന്ന ശിക്ഷയായി ഇതിനെ കണ്ടാൽ മതി. അമൃതയ്ക്ക് അമ്മയെ വിശ്വസിക്കാൻ ഇനിയും സമയമെടുക്കും. അത് വരെ അമ്മ കാത്തിരിക്കണം.” അമൃത പിന്നീട് തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. കുഞ്ഞിന് നൂല് കെട്ടും മറ്റു ചടങ്ങുകളും കഴിഞ്ഞു. ശാരദയമ്മ ഇടയ്ക്കിടെ അവിടെ വരുമായിരുന്നു. അവർ അമൃതയോട് സംസാരിക്കാനും കുഞ്ഞിനെ കളിപ്പിക്കാനും ശ്രമിച്ചു. അമൃത അവരോട് പരുഷമായി പെരുമാറിയില്ലെങ്കിലും പഴയതുപോലെ ഒരു ആത്മബന്ധം സ്ഥാപിക്കാൻ അവൾക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. വിശ്വാസം എന്നത് ഒരിക്കൽ തകർന്നാൽ അത് വീണ്ടെടുക്കാൻ പ്രയാസമാണെന്ന് അവൾക്കറിയാമായിരുന്നു.
വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോയി. കുഞ്ഞ് വളർന്നു. അവൻ ശാരദയമ്മയുടെ പ്രിയപ്പെട്ട കൊച്ചുമകനായി മാറി. ആ കുഞ്ഞിലൂടെ അമൃതയും ശാരദയമ്മയും തമ്മിലുള്ള അകലം കുറഞ്ഞു വന്നു. തന്റെ ജീവിതത്തിലെ ആ കറുത്ത അധ്യായം അമൃത ഒരു പാഠമായി കരുതി. അമ്മയുടെയും മരുമകളുടെയും ബന്ധത്തിൽ സ്നേഹത്തേക്കാൾ വലുത് പരസ്പര വിശ്വാസമാണെന്ന് അവൾ മനസ്സിലാക്കി.
ശാരദയമ്മ തന്റെ തെറ്റുകൾ തിരുത്തി ഒരു നല്ല അമ്മൂമ്മയായി മാറി. ദേവികയ്ക്കും പിന്നീട് ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിച്ചു. അതോടെ ആ കുടുംബത്തിലെ എല്ലാ കയ്പും ഇല്ലാതായി. അമൃത തന്റെ മകനെ നോക്കി പുഞ്ചിരിച്ചു. അവൻ വളർന്നു വലുതാകുമ്പോൾ സ്നേഹത്തിന്റെയും ക്ഷമയുടെയും കഥകൾ അവന് പറഞ്ഞു കൊടുക്കണമെന്ന് അവൾ ഉറപ്പിച്ചു.ചില മുറിവുകൾ ഉണങ്ങാൻ കാലം എടുക്കും, പക്ഷേ ക്ഷമ എന്ന മരുന്നിന് ഏതൊരു കഠിനമായ മനസ്സിനെയും മാറ്റാൻ കഴിയുമെന്ന് ആ വീട് വീണ്ടും തെളിയിച്ചു. സ്നേഹത്തിന്റെ പുതിയൊരു അധ്യായം അവിടെ തുടങ്ങുകയായിരുന്നു.